دسته بندی | عمران |
بازدید ها | 0 |
فرمت فایل | doc |
حجم فایل | 4204 کیلو بایت |
تعداد صفحات فایل | 62 |
تاریخچه و تکامل GIS
فهرست مطالب
تاریخچه و تکامل GIS |
مقدمه_GIS چیست؟ |
مدلهای داده های مکانی |
ورودی و خروجی داده ها |
ورودی داده ها |
اهداف یک سیستم اطلاعات جغرافیایی |
کاربردهای مختلف GIS |
بطور کلی کاربردهای GIS در زمین شناسی را می توان به شرح زیر عنوان نمود |
مؤلفه های GIS |
کاربردهای GIS در زمین شناسی را می توان به شرح زیر عنوان نمود |
خروجی داده ها_مراحل ایجاد و برپاییGIS درقالب پروژه |
کاربردهای GIS در تهیه نقشه های حوادث و بلایای طبیعی |
کاربردهای GIS در نقشه های مکان یابی (Siteselection) |
کاربردهای مختلف GIS فراوری های متنوع زمین شناسی |
کاربرد های مختلف gis (محیط زیست) |
کاربردهای مختلف gis (کشاورزی و برنامه ریزی برای کاربری اراضی) |
کاربردهای مختلف gis( جنگلداری و مدیریت حیات وحش) |
کاربردهای مختلف gis( تصویر IKONOS از پارک جنگلی سرخه حصارهمراه باسیستم گسلی موجوددرآن) |
کاربردهای مختلف gis(تصویر IKONOS از شمال تهران(پارک جمشیدیه- تجریش- دربند) همراه باسیستمهای گسلی ) |
کاربرد های مختلف gis ( منابع آب و آبخیزداری) |
کاربرد های مختلف gis( کاربرد های شهری) |
کاربرد های مختلف gis( تجارت) |
کاربرد های مختلف gis( صنعت حمل و نقل، ارتباطات) |
کاربرد های مختلف gis( سازمانها-سرویسهای اضطراری- نظامی-تعلیم و تربیت) |
مراحل برپایی و اجرای یک پروژه معدنی در محیط GIS |
ترکیب و تلفیق لایه های اطلاعاتی |
نرم افزارها وسخت افزارهای موجود در یک سیستم اطلاعات جفرافیایی |
ادغام تکنولوژی ها |
GIS , GPS & RS- ترکیب فتوگرامتری رقومی و GIS |
سیستم های مدیریت پایگاه داده ها |
منابع خطا در سیستم های اطلاعات جغرافیایی |
محاسن یک سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) |
معایب یک سیستم اطلاعات جغرافیایی_سیستم تصویری نقشه (Map projection) |
خصوصیات اساسی یک سیستم تصویر مناسب و استاندارد |
بر این اساس سیستم های تصویری مناسب با شکل کشورها طراحی شده است |
مختصات جغرافیایی_مختصات صفحه ای |
تغییر شکل های هندسی_شکل زمین_سیستم های قابل گسترش و توسعه |
شکل فوق سه نوع اصلی سطوح قابل گسترش (صفحه ای،مخروطی و استوانه ای)را نشان می دهد |
سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)
مقدمه:
برای اولین بار در اواسط دهه 1960 در ایالات متحده کار بر روی اولین سیستم اطلاعات جغرافیایی آغاز شد. در این سیستم ها عکس های هوایی، اطلاعات کشاورزی، جنگلداری، خاک ، زمین شناسی و نقشه های مربوطه مورد استفاده قرار گرفتند. در دهه 1970 با پیشرفت علم و امکان دسترسی به فناوری های کامپیوتری و تکنولوژیهای لازم برای کار با داده های مکانی، سیستم اطلاعات جغرافیایی یا (GIS)، برای فراهم آوردن قدرت تجزیه و تحلیل حجم های بزرگ داده های جغرافیایی شکل گرفت. در دهه های اخیر به سبب گسترش تکنولوژی های کامپیوتری،سیستم های اطلاعات جغرافیایی امکان نگهداری به روز داده های زمین مرجع و نیز امکان ترکیب مجموعه داده های مختلف را به طور مؤثر فراهم ساخته اند. امروزه GIS برای تحقیق و بررسی های علمی، مدیریت منابع و ذخایر و همچنین برنامه ریزی های توسعه ای به کار گرفته می شود
دسته بندی | معدن |
بازدید ها | 1 |
فرمت فایل | doc |
حجم فایل | 2583 کیلو بایت |
تعداد صفحات فایل | 148 |
بررسی مقایسه ای فراوری کانسار های کرومیت دار با روشهای ثقلی و فلوتاسیون و لیچینگ
عنوان صفحه
فصل 1
مطالب واطلاعات کلی در مورد کرومیت
فصل 2
فرآوری مجدد با طله های کرومیت
1-2 مقدمه
2-2 روش آزما یشگاهی
3-2 نتایج وبحث در مورد موضوع
4-2 نتیجه گیری
فصل 3
استخراج با حلال اسید سولفوریک از کرومیت غلیظ ترکی
1-3 مقدمه
2-3 مواد لازم برای شروع به کار
3-3 تشکیلات آزمایشگا هی و روش کار
4-3 نتایج به دست آمده و بحث
5-3 نتیجه گیری
فصل 4 112
مقایسه مستقیم تحلیل های اندازه مکانیکی و عددی کمی کرومیت،فینلند
1-4 مقدمه
1-1-4 مطالب کلی (نمونه هاومحدوده ها )
2-1-4 کار برد تجزیه الکترودینا میکی
2-4 تجزیه های اندازه غربانی کرومیت در سنگ معدن شکسته
1-2-4 غربال کردن مکانیکی و تجزیه های اندازه غربالی
2-2-4 تفکیک مایعات به وسیله سنگین و تجزیه غلظت کرومیت اندازه غربالی
3-4 تجزیه های اندازه تصویری کرومیت در غلظت وسنگ معدن
1-3-4 تجزیه ها ی تصویری وذرات
2-3-4 غلطت کرومیت
3-3-4 کرومیت در سنگ معدن نشکسته
4-4 مقایسه
5-4 نتیجه گیری
فصل 5 124
اثرات نوع کف کننده وارتفاع کف بر عملکرد شناور سازی کرومیت در سنگ معدن
1-5 مقدمه
2-5 جزئیات آزمایشگاهی
3-5 نتایج و بحث
4-5 نتیجه گیری
فصل ششم 147
احیای کرومیت در حضور سیال سیلسیی
1-6 مقدمه
2-6 نتایج وروش کار تجربی
فهرست مطا لب
|
عنوان صفحه
فصل 1
مطالب واطلاعات کلی در مورد کرومیت
فصل 2
فرآوری مجدد با طله های کرومیت
1-2 مقدمه
2-2 روش آزما یشگاهی
3-2 نتایج وبحث در مورد موضوع
4-2 نتیجه گیری
فصل 3
استخراج با حلال اسید سولفوریک از کرومیت غلیظ ترکی
1-3 مقدمه
2-3 مواد لازم برای شروع به کار
3-3 تشکیلات آزمایشگا هی و روش کار
4-3 نتایج به دست آمده و بحث
5-3 نتیجه گیری
فصل 4 112
مقایسه مستقیم تحلیل های اندازه مکانیکی و عددی کمی کرومیت،فینلند
1-4 مقدمه
1-1-4 مطالب کلی (نمونه هاومحدوده ها )
2-1-4 کار برد تجزیه الکترودینا میکی
2-4 تجزیه های اندازه غربانی کرومیت در سنگ معدن شکسته
1-2-4 غربال کردن مکانیکی و تجزیه های اندازه غربالی
2-2-4 تفکیک مایعات به وسیله سنگین و تجزیه غلظت کرومیت اندازه غربالی
3-4 تجزیه های اندازه تصویری کرومیت در غلظت وسنگ معدن
1-3-4 تجزیه ها ی تصویری وذرات
2-3-4 غلطت کرومیت
3-3-4 کرومیت در سنگ معدن نشکسته
4-4 مقایسه
5-4 نتیجه گیری
فصل 5 124
اثرات نوع کف کننده وارتفاع کف بر عملکرد شناور سازی کرومیت در سنگ معدن
1-5 مقدمه
2-5 جزئیات آزمایشگاهی
3-5 نتایج و بحث
4-5 نتیجه گیری
فصل ششم 147
احیای کرومیت در حضور سیال سیلسیی
1-6 مقدمه
2-6 نتایج وروش کار تجربی
3-6 جنبش ها ی احیا
4-6 نتیجه گیری
فصل اول
مطالب و اطلاعات کلی در مورد کرومیت
کانی کرومیت تا پیش از سال 1766 به نام « سرب قرمز» شناخته میشد. در سال 1761، johann Gottlob Lehmann دریافت که یک کانی قرمز نارنجی در کوههای اورال وجود دارد که او آن را سرب قرمز سیبرین Siberian نامید.
در سال 1770، Peter Simon PallaS مکان مشابه Lehmann را دید و یک کانی سرب قرمز رنگ را یافت که خواص خیلی مفیدی را مانند رنگ ها در نقاشی داشت.
در سال 1797، Nicolas-Louis Vauquelin شیمیدان فرانسوی برای اولین بار عنصر کرم (Cr) و نمونه های کانسنگ کروکوئیت را در یکی از معادن طلای سیبری نخستین کانی کروم دار کشف شد و کروکوائیت با ترکیبPbCrO4 نامگذاری شد. او قادر بود که اکسید کروم CrO3 را از اختلاط کروکوئیت با اسید هیدروکلریک بدست آورد.
او متوجه شد که کانی کرومیت به فرمول شیمیایی 4PbCro، محتوی اکسید یک فلز ناشناخته تا آن زمان میباشد، از آنجائی که ترکیبات کروم اکثراً دارای رنگههای گوناگون از قبیل قرمز، زرد، آبی روشن و... میباشد، واگولین با درک این امر نام کروم را از لغت یونانی کروما (Chroma) به معنی رنگ برای این عناصر اقتباس نمود.
اگر چه کروم علاوه بر کرومیت در مواد معدنی دیگری نیز یافت میشود، اما کرومیت تنها منبع تجاری آن تلقی میشود. یک سال بعد از شناسایی عنصر کروم توسط Vauquelinدر سال 1798، در کوههای اورال شوروی سابق کانسنگ کرومیت کشف شد.
وی همچنین کشف نمود که می توان کروم فلزی را بوسیله حرارت دادن اکسید در کوره زغال چوب بدست می آورند. همچنین وی آثار کروم در جواهرات قیمتی مانند یاقوت یا زمرد را تشخیص داد.
در طول دهه 1800 کروم عمدتاً به صورت جزء سازنده رنگ ها استفاده می شد اما حالا عمدتاً (85% آن) برای آلیاژهای فلزی مصرف می شوند و باقی مانده در صنعت شیمی، صنایع نسوز و ذوب آهن استفاده می شود.
از آن زمان تا سال 1827 میلاکی کرومیت حاصل از سلسله جبال اورال شوروی سابق تنها مرکز عمده عرضه کرومیت جهان محسوب میشد وبیشتر مورد مصارف شیمیایی قرار میگرفت. کشف کرومیت در مریلند در سال 1827 و متعاقب آن در ایالات پنسیلوانیا و ویرجینیا و همچنین کشف و توسعه کانسارهای عظیم کرومیت در ترکیه در سال 1860، شوروی سابق را از صدر فهرست تولید کنندگان کرومیت در جهان خارج ساخت، این ماده معدنی تا اوایل سال 1900 میلادی عمدتاً برای صنایع شیمیایی مصرف میگردید ولی از آن پس به طور وسیع در مصارف تولیدات متالورژی و نیز آجرهای نسوز به کار رفت.
برای اولین بار در سال 1913، فلز کروم در صنعت تولید فولاد ضد زنگ به کار برده شد، پس از آن این عنصر در جامعه صنعتی موقعیت استراتژیک یافته و تقریباً در دهه، تولید سالانه کرومیت دو برابر شده است، به طوری که امروزه با ذخیره 3600 میلیون تن، در جهان میزان تولید سالیانه آن به 7/13 میلیون تن در سال 2000 رسیده است.
کلارک (G. L. Clark) و آللی (A. Ally) در سال 1932 نمونه های زیادی از کرومیت های بوشولد، رودزیا، کوبا و یونان را بطریقه شیمیایی تجزیه کرده اند. در این نمونه ها مقدار Cr2O3 بین 33 تا 53 درصد متغیر بوده است. این دو نفر نشان داده اند که پارامتر شبکه کرومیت با پائین آمدن مقدار درصد Al2O3 در ترکیب جسم از 179/8 آنگستروم تا 285/8 آنگستروم تغییر می کند.
هفتاد نمونه از کرومیت های شمال و جنوب ایران نیز در سال 1341 مورد تجزیه شیمیائی قرار گرفته است، مقدار Cr2O3 در این نمونه ها بین 48 درصد تا 63 درصد متغیر بوده است، ضمنا مقدار a (پارامتر شبکه ای) برای نمونه ای با 12/61 درصد Cr2O3 به مقیاس 2827/8 آنگستروم محاسبه شده است.
کانه کروم یعنی کرومیت به طورکلی در سنگهای اولترابازیک (هارزبورژیت، پریدوتیت، دونیت. گابرو، نوریت و پیروکسنیت ) با ویژگیهای فوق الذکر متمرکز میشود و در واقع ترکیب آن تابع سنگهای اطراف آن میباشد، هر چقدر مقدار اولیوین در سنگ بیشتر باشد، مقدار 3O2Cr نیز در ترکیب کرومیت بیشتر خواهد بود به لحاظ ساخت، بخشی از کرومیت به صورت اتومورف وقسمتی نیز به صورت گزنومورف میباشد، قطر دانههای آن بین 2/0 تا 10 میلیمتر (mm) است، این بلورها اکثراً ریز و کوچکتر از 2 میلیمتر (mm) هستند و غالباً در سنگهای حاوی پیروکسن یافت میشوند، بلورهای گزنومورف غالباً دانه بندی منظمی دارند.
بافت اولیه کرومیت به ساخت اولیه و منشاء آن بستگی دارد و به همین جهت هم کرومیت با بافتهای متنوعی مشخص میگردد و بر این اساس کرمیت از لحاظ بافت به دو دسته کلی، بافت نامنظم (در آن دانههای کرومیت بدون تبعیت از جهت خاص در داخل سنگهای میزبان قرار میگیرد) و بافت منظم (دانههای کرومیت تحت تأثیر عواملی خاص در جهت مشخصی متمرکز و به اشکال مختلف دیده میشود) تقسیم میشوند، که در ادامه به مشخصات چند نمونه از بافتهای کرومیت خواهیم پرداخت.
بافت نواری :
معرف نوعی بافت منظم است که در آن لایهها یا نوارهای کرومیت با بخشهای سرپانتین و الیوین به طور متناوب قرار گرفته اند، در این کانسنگ نسبت مقدار کرومیت به سیلیکات متغیر است.
بافت پوست پلنگی :
این بافت از تجمع دانههای کرومیت تشکیل میشود که در آن بلورهای زیادی از کرومیت دیده میشود، بخشی از اتومورف و قسمتی نیز گزنومورف است، تجمع دانهها در بخشی از آن به شکل کروی و در قسمتی نیز بیضوی است. درشتی دانهها بین 3 تا 30 میلیمتر (mm) متغیر است.
بافت کوکاد :
این بافت شامل یک هسته کروی کرومیت است که حول آنرا پوسته سرپانتینی فراگرفته و بعد از آن مجدداً حاشیه دیگری قرار گرفته که دارای بلورهای ریز زیادی از کرومیت است.
البته میتوان به بافتهای دیگری از قبیل بافت افشان، توده ای و متراکم نیز اشاره نمود، به عنوان مثال در منطقه افیولیتی سبزوار، بافت کرومیتها بیشتر از نوع متراکم بوده، ولی در بعضی از رخنمونها بافت پوست پلنگی نیز دیده میشود که در عمق این بافت به بافت متراکم تغییر مییابد، بافت پوست پلنگی و نواری بیشتر در تودههای تیپ لایه ای این منطقه و همچنین سایر مناطق از جمله فاریاب و اسفندقه در جنوب ایران مشهود است.
لازم به ذکر است گهگاهی اوقات دانههای کرومیت تحت فشارهای تکنونیکی خرد شده اند که به این فرم شکستگیها در دانههای کرومیت، شکستگیهای کاتاکلاستیک گفته میشود.
کروم به صورت فرعی در کانی هایی مانند وزوویانیت، دیوپسید، تورمالین، گرونا، میکا و کلریت نیز وجود دارند، اما باید توجه داشت که کانی اصلی فلز کروم، کرومیت است.
•کرومیت
کرومیت تنها کانی کروم دار است و فرمول کرومیت را بصورت FeO,Cr2O3 یا FeCr2O4 و یا فرمول ترکیبی(Mg,Fe2+)(Cr,Al,Fe3+)2O4 نشان داده اند. در برخی نمونه های کرومیت نیز عناصر روی، نیکل، منگنز، تیتانیوم و وانادیوم به مقدار کم تشخیص داده شده است. میزان Cr2O3 در کرومیت های تجاری بین 25 تا 65 درصد متغیر می باشد.
این کانی به صورت نیمه شفاف تا کدر بوده و رنگ آن در نور انعکاسی سیاه با جلای نیمه فلزی و به صورت بلورهای نیمه شکل دار و درهم مشاهده می شود.
ترکیبات ساده تری از کرومیت مشخص شده اند که عبارتست از:
فروکرومیت FeCr2O4، پیکرو کرومیت یا منیزیو کرومیت MgCr2O4، اسپینل MgAl2O4، هرسینیت FeAl2O4، منیزیوفریت MgFe2O4 و مانیتیت FeFe2O4.
کرومیت و تمام ترکیبات ساده فوق در سیستم کوبیک و رده هگزاکیز اکتاهدرال متبلورمی شود و از نظر ساختمان به گروه اسپینل تعلق دارند.
کانسارهای کرومیت با وجود تنوع اشکال آن همواره در داخل سنگهای آذرین قلیایی تا بسیار قلیایی تشکیل می شود. سنگهای آذرین مزبور فاقد کوارتز و فلدسپاتهای آلکالن بوده، از نظر ترکیبات گوگردی نیز بسیار فقیر است. مقدار سیلیس این سنگها از 45 درصد کمتر است. ترکیب کانی شناسی آنها در درجه اول از اولیوین، ارتوپیروکسن ها و کلینوپیروکسن ها تشکیل یافته است. در بعضی از آنها آمفیبول و فلدسپاتهای قلیایی نیز وجود دارد.
کرومیت اساساً در سنگهای بسیار قلیایی متمرکز می شود و ترکیب آن تابع ترکیب سنگهای اطراف خود می باشد. هر قدر مقدار اولیوین در سنگ بیشتر باشد به همان اندازه مقدار Cr2O3 در ترکیب کرومیت بالاتر است.
قسمت اعظم تغییراتی که بنام سرپانتینیزاسیون معروف است ناشی از تأثیر آبهای ماگمایی است که بلافاصله بعد از تبلور موجب این تغییر می گردد. در برخی از سنگها (مانند فیلیت ها و شیست های آلومین دار) بخشی از آب از خارج منشأ می گیرد که در ماگمای سخت شده وارد می شود.
عوامل دیگری مانند شکستگی و گسل در سنگها موجب تشدید سرپانتینیزاسیون آنها می گردد.
بر اساس نظر هیس لایتنر تغییرات سنگهای اطراف کرومیت همواره شدیدتر از بخش های دیگری است که فاقد کرومیت می باشد، این دانشمند معتقد است که پدیده مزبور ناشی از آب ماگماتوژنی است که از خود توده کرومیت مجدداً خارج می شود و به سنگهای اطراف تأثیر می گذارد.
اما پدیده سرپانتینیزاسیون بطور نسبتاً بی قاعده انجام می گیرد، این تغییر در بخش کناری توده سنگ و اکثراً در امتداد شکستگی ها و گاهی نیز در داخل سنگ به اشکال نوار مانند و رشته ای ظاهر می شود.
ضمن سرپانتینیزاسیون سنگ ابتدا کانی اولیوین و بعد انواع پیروکسن و بالاخره آمفیبول ها متأثر می شود و بدین جهت در یک توده آذرین قلیایی سنگهای دونیت شدیدتر از پیروکسنیت ها سرپانتینیزه می شوند.
از نظر کانی شناسی هر دو نوع سرپانتین یعنی کانی کریزوتیل (سرپانتین رشته ای) و آنتی گوریت (سرپانتین ورقه ای) تشکیل می گردد.
بنابرنظر آنگل (F. Angel) سرپانتینیزاسیون شامل دو شکل متمایز می باشد که عبارتست از:
1-اتوسرپانتینیزاسیون که ضمن آن سرپانتین کریزوتیل تشکیل می گردد.
2-دیناموسرپانتینیزاسیون که در ضمن آن سرپانتین آنتی گوریت ایجاد می شود. در منطقه بالکان نوع کریزوتیل در سنگهای کرومیت دار بیشتر است.
در توده های سنگهای بسیار قلیایی جنوب ایران (فاریاب – آبدشت) هر دو نوع سرپانتین تشخیص داده می شود. در ضمن سرپانتینیزاسیون کانیهای مختلف دیگری نیز تشکیل می گردد و از آن جمله سوزنهای نازک مانیتیت که بطور ثانوی ایجاد می شود.
ساخت و بافت کرومیت :
برای مشخص کردن ماده معدنی کرومیت در کانسارهای آن سه نکته اساسی ساخت و بافت و شکل آن مورد توجه قرار می گیرد.
در منابع علمی آمریکا غالباً به جای ساخت (Structure)، کلمه (Form) و به جای بافت (Texture)، کلمه ساخت (Structure) بکار رفته است. غرض از ساخت در این مبحث، حالت خاص دانه های کرومیت از لحاظ شکل، درشتی و وضع آن نسبت به کانی های نجاور بخصوص سیلیکاتهاست (میکروسکپی) و اصطلاح بافت ناظر بر جایگزینی و پخش کرومیت در حوزه کانسار است (ماکروسکپی).
ساخت:
کرومیت بخشی بصورت اتومرف، قسمتی نیز گزنومرف دیده می شود. قطر دانه های آن بین 2/0 میلی متر متغیر است. بلورهای اتومرف آن کمتر از شکل گزنومرف است. این بلورها اکثر ریز و کوچکتر از 2 میلی متر است و غالبا در سنگهای واجد پیروکسن زیاد دیده می شود.
بلورهای گزنومرف غالباً دانه بندی منظم دارد. در سنگهای آنورتوزیت بلورهای کرومیت دارای یال های محدب است که تحت تأثیر خوردگی شیمیایی قرار گرفته است. در اثر حرکاتی که توده کرومیت بعد از سخت شدن ممکن است تحمل کرده باشد ساخت دیگری نیز بصورت برش مانند در آن ظاهر می شود.
اگر دانه های کرومیت در اثر محلولهای گرمابی و پنوماتولیتی، خوردگی شیمیایی پیدا کرده باشد یالها و حواشی آنها بصورت نامنظم و دندانه دار در می آید و این حواشی با خطوط تیره رنگی از مواد آهن دار مشخص می گردد.
بافت:
بافت اولیه کرومیت که در کانسارهای مختلف آن دیده می شود با ساخت اولیه و منشأ آن بستگی دارد، به این جهت هم کرومیت با بافت های متنوعی مشخص می گردد.
بافت های کرومیت که انواع آن باز بوسیله حالات حد واسطی بهم نزدیک می شود به صورت ذیل است:
● بافت نامنظم:
بافتی که در آن دانه های کرومیت بدون نظم و یا بدون تبعیت از جهت خاصی در داخل سنگ های میزبان قرار می گیرد.
● بافت منظم:
بافتی که در آن دانه های کرومیت تحت تأثیر عواملی در جهت خاصی متمرکز و به اشکال مختلف دیده می شود. در زیر چند نمونه از بافت کرومیت را معرفی می کنیم:
•کرومیت لک دار:
معرف نوعی بافت نامنظم است که لکه های آن از پریدوتیت یا سرپانتین تشکیل شده است و دانه های کرومیت بقطر متوسط 2/0 تا 3 میلی متر بدون نظم در آن پراکنده است، دانه های ریز ماده معدنی غالباً اتومورف ولیکن دانه های درشت تر واجد یالها و حواشی محدب می باشد. در این کانسنگ نسبت مقدار کرومیت به سیلیکات بسیار متغیر است.
•کرومیت پوست پلنگی:
این بافت از تجمع دانه های کرومیت تشکیل می شود که در آن بلورهای زیادی از کرومیت دیده می شود. بخشی از آنها اتومرف و قسمتی نیز گزنومرف است و بندرت تک بلورهای کرومیت نیز در آن به چشم می خورد.
تجمع دانه ها در بخشی از آن به شکل کروی و در قسمتی نیز بیضوی است. درشتی دانه ها بین 3 تا 30 میلی متر تغییر می کند. در نمونه هایی که بافت شکل بیضوی دارد حالات حد واسط بین بافت نامنظم تا بافت منظم جهت یافته مشاهده می شود. هر یک از اشکال کروی یا بیضوی از یک بخش مرکزی کرومیت تشکیل می شود و دور آن بوسیله یک منطقه کرومیتی و اولیوین احاطه شده است.
حالت دیگری از این شکل بنام بافت کوکاد نامیده می شود که در آن در حول هسته کروی کرومیت یک پوسته سرپانتینی قرار دارد و بعد از آن مجدداً حاشیه دیگری قرار گرفته است که دارای بلورهای ریز زیادی از کرومیت می باشد.
حالت دیگری نیز دیده شده است که در آن هسته کروی کرومیت وجود ندارد و یا فقط آثاری از آن دیده می شود و پوسته های دارای دانه های کرومیت فقط در حول بخش مرکزی متشکل از سرپانتین یا دونیت قرار گرفته است.
در بافت منظم یک نوع جهت یافتگی از نظر قرار گرفتن دانه های کرومیت در کانسنگ آن دیده می شود. حالات لایه ای، ورقه ای، نواری از اشکال بافت منظم کرومیت است. در این کانسنگ، لایه ها یا نوارهای کرومیت با بخش های سرپانتین بطور متناوب قرار گرفته است.
بطور کلی کرومیت در مرحله آغازی تبلور بصورت بلورهای ریز اتومرف تشکیل کانسارهای نوع بوشولد صفحه ای شکل می باشند و همراه با سنگهای لایه ای شکل مافیک و اولترامافیک یافت می شوند. کانسارهای اخیر مربوط به پرکامبرین می باشند و در درون نواحی کراتونی قرار دارند. کانسارهای نیامی کرومیت دارای شکل نامنظم تا عدسی شکل می باشند و در درون پریدوتیت های آلپی و یا مجموعه های افیولیتی یافت می شوند.
همراه با کانسارهای کرومیت نوعی دگرسانی بنام سرپانتینی شدن مشاهده می شود. این دگرسانی توسط آبهای حاصل از ماگما که ضمن تبلور از آن جدا می شوند، ایجاد می شود. این دگرسانی در محل هایی که تعداد شکستگیها و گسلها زیاد است گسترش بیشتری دارند.
سرپانتینی شدن، ابتدا الیوین، بعد پیروکسن و بالاخره آمفیبول را تحت تأثیر قرار می دهد. این دگرسانی در کانسارهای لایه ای شکل ضعیف، اما در کانسارهای نیامی گسترش زیادی دارد. ضمن سرپانتینی شدن، هم کریزوتیل و هم آنتی گوریت ایجاد می شود. کریزوتیل نتیجه اتوسرپانتینیزاسیون و آنتی گوریت نتیجه دیناموسرپانتینیزاسیون است. در منطقه بالکان نوع کریزوتیل در سنگهای کرومیت دار بیشتر است. در سنگهای بسیار قلیائی جنوب ایران (فاریاب و آبدشت)، هر دو نوع سرپانتین تشخیص داده می شود.
نام کرومیوم Chromium از واژه یونانی Chroma به معنی رنگ گرفته شده است. کرومیوم شانزدهمین عنصر فراوان در پوسته زمین است که در حدود 037/0% پوسته زمین را می سازد.
کرومیوم فلزی است نسبتاً سخت به رنگ سیاه خاکستری – فولادی با نماد Cr، عدد اتمی24، وزن اتمی 9961/51، وزن مخصوص 19/7 گرم بر سانتی متر مکعب، سختی 5/8 در مقیاس موس، دارای جلا و صیقل بالا، گدازپذیری متفاوت، مقاوم در برابر خوردگی، نقطه جوش 2672 درجه سانتی گراد و نقطه ذوب 1857 درجه سانتی گراد. کرومیوم در گروه 6(VI) جدول تناوبی به عنوان Transition Metals بوده و در دوره 4 قرار دارد.
در طبیعت بیش از 25 کانی حاوی کروم شناسایی شده است. اما تنها و مهمترین کانی اقتصادی آن کرومیت میباشد. رنگ آن از سیاه آهنی تا سیاه قهوه ای تغییر میکند، دارای جلای فلزی بوده و رنگ خاکه آن قهوه ای میباشد، بر روی شعله ذوب نمی شود و برخلاف کانی مگنتیت در اسیدها حل میشود.
کروم (Chromium) فلزی است شفاف و به رنگ آبی روشن که از لحاظ جلای فلزی مشابه پلاتین میباشد، این فلز در تماس با هوا بر روی آن قشر اکسیدی بسیار نازک، متراکم و چسبنده و محافظی ایجاد میگردد که بقیه فلز را از اکسید شدن و خوردگی حفظ مینماید، این فلز در خالص ترین حالت خود (بیش از 99/99% Cr ) به مقدار محدود از طریق روشهای ویژه و تبخیر در خلاء تولید میشود و به دلیل کاربرد وسیع آن در صنایع، به عنوان فلز استراتژیک مطرح میباشد.
این فلز به واسطه ویژگیهای فیزیکی خاص، موارد استفاده وسیعی در صنایع متالورژیکی، شیمیایی و دیرگدازها (نسوزها ) یافته است و همچنین در الیاژهای آهنی و غیرآهنی به منظور ایجاد سختی و مقاومت در مقابل اکسایش و خوردگی به کار برده میشود.
دسته بندی | معدن |
بازدید ها | 0 |
فرمت فایل | doc |
حجم فایل | 2269 کیلو بایت |
تعداد صفحات فایل | 227 |
سیم برش الماسه و تعیین قطر بیرونی سیم برش و بیان استاندارد ASTM
اطلاعات موجود درباره معادن سنگهای نما و تزئینی که اکثراً فعال می باشند، نشاندهنده این است که معادن شامل مرمریت ، مرمر چشمه ای (اونیکس)، تراورتن، سنگ آهک، گرانیت، گابرودیوریت وسرپانتیت می باشند . بعضی از معادن مرمریت از دولومیت وگروه بیشتری از آهک هستند . مقایسه ای میان جنس سنگها ، جنس مجموعه دربرگرینده آنها و سن تشکیل سنگها و مجموعه دربرگیرنده نشان می دهد که روندهای گسترش جغرافیایی از همزادی وهمخوانی زمانی وژنتیک سنگها نیز حکایت میکند. واضحترین وطولانی ترین روند مربوط به گسترش معادن مرمرچشمه ای وتراورتن است که در طول یک نوار شمال غرب ـ جنوب شرق سراسرایران از گوشه شمال غرب کشور تامرز پاکستان کشیده شده است . این نوار به جهت گسترش آتشفشانها وچشمه های آب گرم و خطوط تکتونیکی فعال جوان (پلیوسن تا زمان حاضر) به نام نوار داغ مرمر چشمه ای وتراورتن پلیوکوارتز سراسری ایران نامیده شده است . روندهای مشخص دیگر روند مرمریت دولومیتی به نام نوار سنندج ـ سیرجان است که طبقات مرمر دولومیتی در یک مجموعه دگرگونی ولکانیکی میان لایه ای همراه با شیست سبز آمفوبولیت ، لاواهای اولترابازیک و محصولات پیروکلاستیکی مربوط به ولکانیزم بازیک و اولترابازیک در یک مجموعه افیولیتی قرار گرفته اند . در این نوار ارزنده ترین ذخایر شناخته شده مرمریت ایران چه از نظر ذخیره وچه از نظر کیفیت واقع می شوند .نوار فرعی مشابهی در خراسان قرار دارد .مرمریتهای درون آمیزه و رنگین وفلش که آن نیز یک مجموعه افیولیتی است و در سه بخش کشور یعنی فارس ، خراسان وبلوچستان واقع می شود. در کربناتهای کدتاسه میانی نیز گروه نسبتاً بزرگی از منابع مرمریت سنگ سیاه ( نجف آباد و الاشتر ) قرار دارند . در محدوده ای مستطیل شکل با روند نزدیک به شرقی ـ غربی از شهرکرد و جوشقان تا کرمان گسترده است . مجموعه ای از مرمریت ژوراسیک کدتاسه در شمال شرق باختران نیز وجود ذخایر قابل ذکر است .
آهک های آسماری وقم در بخش وسیعی از کشور در اطراف کویرمرکزی وبر روی نوار باریکی بین اسلام آباد غرب و شهرکرد ودر شمال آذربایجان غربی ذخایر قابل توجهی از مرمریت را در بر گرفته اند . ذخایری از سنگ های آذرین همچون گرانیت گابرودیوریت و سرپانتیت در گوشه وکنار کشور ( همدان ، ماسوله ومشهد ) مورد استفاده می باشند .
در مورد نحوه تشکیل مرمریت محور سنندج ـ سیرجان گفته شده است که تأمین یونهای و دیگرمواد تشکیل دهنده مرمریت و دیگر سنگهای دربرگیرنده از منشأ افیولیتی شامل طیف کاملی از ولکانیزم دریایی از اولترابازیک و بازیک تااسیدی تأمین شده است و شدت کریستالین بودن مرمریت ها عمدتاً مربوط به درجه خلوص لمن کربناتی در موقع رسوب از آب دریا وتحولات و کریستالیزاسیون دیاژنتیکی است و پدیده متامورفیزم الزاماً سبب کریستالیزاسیون در اکثر موارد نشده است . بحث و تحلیل درباره نحوه تشکیل کانسارهای مرمروتراورتن پلیو ـ کواترنر ایران نشاندهنده این مطلب است که چون تراورتن ها ومرمرها روی مناطق داغ شناخته شده در سراسر ایران قرار گرفته و بیرون از آن نیز چیزی وجود ندارد ، بر روی خطوط ضعیف چه همزمان آتشفشانی وچه در پیش فاز وپس فاز آن آب گرموگاز دارای املاح وعناصر معدنی همچون Hg . AS. Cl-. Mg2+ . K+ . Na + . Ca2+ Fe2+ . SH2 . CO2 وعناصر فلزی وغیر فلزی دیگر از منشأ ماگمایی و چه حاصل از گردش آبهای سطحی که به عمق رفته و گرم می شوند خارج شده و در اثر افت فشار، حرارت PHو EH وسایر تغییرات فیزیکی و شیمیایی به صورت رشته ای چشمهها خارج شده و رسوبات تراورتن ومرمر ، خاک سرخ گوگرد ، بعضی دیگر از ذخایر معدنی را ایجاد می نمایند .
سنگهای اصلی مورد استفاده در سنگ های نما عبارتند از : گرانیت ، مرمر ، تراورتن، سنگ چینی ، ماسه سنگ ، سنگ لوح و مرمریت . از سنگهای آذرین به جز گرانیت نمونه های دیگر را کمتر مورد استفاده قرار می دهند . به هر حال انواع دیگر سنگ های آذرین مورد استفاده در صنایع ساختمانی عبارتند از: دیوریت، بازالت، سینیت، گابرو لابرادوریت و دیاباز . سنگ های تزئینی که عمدهترین مصرف آنها پوشاندن سطح خارجی ساختمانهاست با اسامی گوناگون زیر در دنیا شناخته شده اند:
Facing Stone . Cut Stone . Dinuntion Stone و........در ایران نیز این سنگها را با نام سنگ های تزئینی ، سنگهای قابل برش ، سنگ روکار ، سنگ نما و سنگ کوپ می شناسند واستفاده از آنها هم قدمت نسبتاً زیادی دارد . در بناهای قدیمی از این سنگها بخصوص به صورت سنگ کف استفاده می شده است . استفاده از سنگ های نما بستگی به خواص فیزیکی و قابلیت صیقل خوردن آنها دارد . گروهی از سنگها نیز مصارفی غیر از کاربرد در ساختمانها دارد که از آن جمله می توان مورد استفاده آنها در ساختن اشیاء زینتی نظیر مجسمه ، زیرسیگاری ، میز ، ظروف سنگی ، قاب عکس وغیره را نام برد . به اینگونه سنگ ها غالباً سنگ های زینتی یا Ornamental Stone اطلاق می شود.
سنگ لوح (اسلیت) معمولاً در بستر رودخانه ها یا معادن زیر زمینی یافت میشود. سنگ لوح و کوارتزیت از لحاظ پرداخت و ابعاد محدودیت دارند .معمولاً این سنگها را میتوان در داخل وخارج ساختمان به کار برد . سنگ لوح در اثر دگرگونی پلمبه سنگ (شیل) تشکیل شده و معمولاً به صورت لایه ای یافت می شود و می توان آن را با رخهای نامنظم شکاف داد .
سنگ آهک وتراورتن ( شامل ماسه سنگ ، صدف سنگ ، دولومیت ، فسیل سنگ و سنگ صدف دار ) معمولاً به طور زیرزمینی استخراج می شود . این سنگها غالباً از لحاظ اندازه ، محدودیت دارند و معمولاً صیقل پذیر نیستند . گاهی ناگزیر باید مشخص کنیم که به سنگ آهک دولومیتی نیاز دارید یا به سنگ آهک اتولیتی . خریداران معمولاً این سنگ ها را به سبب دانه بندی و بافت ویژه ای که دارند بصورت شیشه ای یا خشن انتخاب می کنند. اگر این سنگ ها در آزمونهای معینی موفق ازآب درآیند می توان آنها را در کاربرد های خارجی نیز مصرف کرد.باید از میزان جذب رطوبت سنگ در کاربرد مورد نظر آگاه باشید معمولاً سنگ آهک ها زیاد رطوبت جذب می کنند وبرای مناطق مرطوب مناسب نیستند مگر اینکه بتانه کاری ودرزبندی شوند .بسیاری سنگ آهک ها نرم اند واز این رو هر گاه به صورت سنگ فرش مصرف شوند زود ساییده می شوند ومی توان حفره ها را با رزینهای مصنوعی مثل اپوکسی وسیمان پر کرد.
دسته بندی | معدن |
بازدید ها | 0 |
فرمت فایل | doc |
حجم فایل | 60 کیلو بایت |
تعداد صفحات فایل | 67 |
ایمنی در معادن زغالسنگ
مقدمه
زغال ماده ای غیر متجانس است که از تجزیه گیاهان در تحت شرایط مختلف از نظر رطوبت،حرارت و فشار بوجود می اید.بسته به نوع گیاه ،میزان تجزیه و شرایط محیط محصولی که تولید می شود یکسان نبوده بلکه از طیف گسترده ای برخوردار می باشد.این محصولات می توانند شامل اسید هیومیک پیت لیگناتیک (زغال قهوه ای لیگنایت) ساب بیتومنوس بیتومنوس و زغال سنگ آنتراسیت (نیمه انتراسیت مافوق اننتراسیت و نهایتا گرافیت باشند. در تحت شرایط یکسان از نظر رطوبت ، حرارت ،میزان تجزیه و نوع گیاهان اولیه ، زغال سنگی که تولید می شودقاعدتا بایستی از ترکیب و خواص مشابه برخوردار باشنداما غالبا در مراحل اولیه و به هنگام انباشت و شکل گیری گیاهان یا در مراحل بعدی که به مرور زمان تحت تاثیر حرارت و فشار قرار می گیرد عوامل دیگری مانند کسل ، درزه و شکاف ،سنگهای در بر گیرنده که معمولا به همراه زغال سنگ هستند موجب می شوند تا زغال از بخش های مختلف یک لایه از نظر بعضی از غواص عمدتا مقدار سلفور با یکدیگر متفاوت باشند . آن قسمت از لایه زغال سنگ که بیرون زدگی آن در سطح قابل روئت است به دلیل هوازدگی دارای کیفیت متفاوت از آن بخشی است که در درون زمین قرار گرفته است.
فصل اول:
انواع زغال سنگها :
زغالها را با توجه به مواد تشکیل دهندة آنها کلأ به دو گروه تقسیم میکنند.
1) زغالهای ساپروپل
2) هومیتها یا زغالهای هوموسی
ساپروپلها :
این زغالها از بقایای گیاهان پست و اسپرهای گیاهی به وجود آمدهاند و درصد بسیار کوچکی از زغال سنگ را شامل میشوند. اغلب ذخایر زغالی دنیا از نوع هومیت میباشد. این زغالها به رنگ قهوهای تیره یا سیاه دیده میشوند. حالت مطبق در آنها دیده نمیشود. از انواع مشابه با زغالهای هومیت در متامورفیزم یکسان دارای فشردگی و سختی بیشتری میباشند. شکست صدفی دارند و با شعله بلندی میسوزند و قابلیت کک دهی کمتری دارند. از طریق مطالعه میکروسکپی دو گروه زغالی از ساپروپلها شناخته شدهاند که شامل چانل کول Channel و بوگهد Boghead coal میباشند که در درجات متامورفیزم بالا به سختی از هم قابل تشخیص بوده ولی در درجات زغال شدن پائین قابل تشخیص می باشند.
چانل کول :
این زغال اساسأ از اسپرهای گیاهی تشکیل شدهاند. از نظر ماکروسکپی هیچ نوع لایه بندی در آنها مشاهده نمی شود. رنگ آنها مات بوده و دارای جلای چرب میباشند. مطالعات میکروسکپی نشان میدهد که علاوه بر اسپرها که قسمت اعظم آن را تشکیل میدهند سایر مواد تشکیل دهندة آن الگها و تک یاخته ایهای آبزی میباشند در مقایسه با زغالهای هومیک ما سرال های این زغال ریزتر و تقریبأ به یک اندازه میباشند.
بوگهدها :
از نظر شکل ظاهری و خواص فیزیکی خیل شبیه زغال چانل میباشند ولی مادة اولیه تشکیل دهندة آنها اساسأ الگها میباشند.
زغالهائیکه کلأ از آلگ ها تشکیل شده باشند بنام تور بانیت Torbanit نامیده میشوند که نوعی از زغال بوگهد هستند که دارای مواد هیدروکربوری زیاد بوده و در نتیجه از مواد فرار بالائی برخوردار میباشند. از این نوع زغالها برای تولید گاز و مواد شیمیایی دیگر استفاده میشود.
حد و مرز مشخصی بین چانل کول و بوگهد وجود ندارد و تشخیص این دو گروه از یکدیگر بستگی به مقدار درصد الگینیت Alginit دارد. هرگاه در زغال ساپروپلی ماسرالها الگینیت و اسپورینتیت هر دو شرکت داشته باشند. اگر مقدار اسپورینیت زیادتر باشد چانل کول و اگر مقدار درصد الگینیت زیادتر باشد بوگهد نامیده میشود. رنگ زغال بوگهد در مراحل پائین متامورفیزم قهوهای متمایل به سیاه و در مراحل بالاتر سیاه رنگ است. غیر مطبق بوده و خواص فیزیکی آن مشابه با چانل کول میباشد.
هومیتها یا زغالهای هوموسی :
اکثریت ذخایر زغال سنگی دنیا از زغالهای هوموسی تشکیل شدهاند زغالهای هوموسی از بقایای گیاهان خشکی حاصل میشود که در مرحله اول به تورب و سپس به زغال قهوهای و زغال سنگها و در مراحل آخر به آنتراسیت تبدیل میگردند. جهت شناخت انواع زغال سنگها و نامگذاری آنها از پارامترهای مختلفی استفاده میشود که برخی از این پارامترها در اکثر کشورها مورد استفاده بوده و برخی از آنها تنها در بعضی از کشورها مورد استفاده قرار میگیرند. از پارامترهای اساسی مورد استفاده میتوان از مقدار درصد مواد فرار ، درصد کربن ، مقدار ارزش حرارتی و قابلیت انعکاس نوری ویترینیت زغال سنگ نام برد.
با توجه به پارامترهای فوق الذکر زغال های هوموسی را به دو گروه اصلی زغالهای قهوهای و زغال سنگها تقسیم میکنند. مرز بین زغالهای قهوهای و زغال سنگها را زغال شعله خیز قرار میدهند.
زغالهای قهوهای خود به دو گروه زغالهای قهوهای نرم و زغالهای قهوهای سخت تقسیم میشوند. زغالهای قهوهای نرم با دارا بودن تخلخل زیاد ، وزن مخصوص پائین و نرم بودن از نظر ماکروسکپی قابل تشخیص هستند. در مطالعه میکروسکپی مقدار زیادی آثار قارج در آن مشاهده میشود. دارای رطوبت کلی 75-35 درصد و مواد فرار بیش از 53 درصد و قابلیت انعکاس نوری 25% میباشد.
زغال قهوهای سخت ، خود به دو دسته زغال قهوهای مات و زغال قهوهای براق تقسیم میشود. وزن مخصوص آن از زغال قهوهای نرم بیشتر بوده و درخشندهتر است. رطوبت آن بین 9/35% مواد فرار ، 53-42% درصد کربن 76% = C و رفلکسیون 6/0% =RO است.
زغال شعله خیز :
مرز بین زغال قهوهای و زغالسنگ قرار میگیرد و بواسطه داشتن مواد فرار زیاد به این نام خوانده شده است. این زغال دارای خاصیت کک دهی نبود و یا کک دهی آن خیلی ضعیف است. در هنگام سوختن شعله بلند و گاز زیاد ایجاد مینماید در مطالعه میکروسکپی به خوبی ما سرالهای مختلف از همدیگر قابل تشخیص میباشد. اسپرها در این زغالها به رنگ قهوهای تیره بوده و مگا اسپورها به رنگ قهوهای تیره جالب و دیدنی هستند. ویترینیت درخشندگی چندانی ندارد. مواد فرار 45-40% و 66/0=RO میباشد.
زغال شعله خیزگازدار :
این نوع زغال نیز با شعله بلند سوخته و گاز زیادی تولید میکند. خاصیت کک نداشته و اگر داشته باشد خیلی ضعیف میباشد. در مطالعه میکروسکپی همانند زغال شعله خیز تمامی ماسرالهای آن به خوبی مشخص میباشند.
ویترینیت کمی روشنتر بوده و مگا اسپورها هنوز به رنگ قهوهای مشخص هستند. مواد فرار بین 40-35% ، 85/0 – RO و ارزش حرارتی 8000 – 7500 کیلو کالری بر کیلوگرم است.
زغال گازدار :
این زغال با داشتن خاصیت کک دهی ضعیف مشخص میشود. در مطالعه میکروسکپی اصولا گروه لیپتینیت کمرنگتر از انواع مشابه خود در زغالهای با متامورفیزم پائینتر دیده میشوند و مواد فرار کمتری از خود ایجاد مینمایند. اگر زغال دارای مواد فرا حدود 31 درصد باشد تغییرات گروه لیپتینیت شروع میشود و رنگ این گروه روشنتر می گردد تغییرات گروه لیپتینیت در این مرحله از متامورفیزم مرز بین زغال گازدار و زغال چرب را مشخص مینماید. مواد فرار این زغالها 35 – 28% ، کربن 86 – 83% و 14/1 – 85/0 = RO میباشد.
زغال چرب :
این نوع زغالها دارای خاصیت کک دهی خوب بوده و در تهیه کک متالوژی از آن استفاده میکنند با کاهش مواد فرار در این زغالها ماسرالهای گروه میکروسکپی امکان تشخیص ماسرالهای گروه لیپتینیت از ویترینیت وجود ندارد. خواص تکنولوژیک و فیزیکی هر دو گروه تقریبأ مشابه هم میباشد. در این مرحله خاصیت آنیزوتروپی در آن مشاهده میشود. (ویترینیت) گاهی اوقات از این خاصیت برای شناسائی گروه ویترینیت از لیپتینیت استفاده میشود مواد فرار 14-10% ، 92-91%=C ، gr/Kcal 8800 – 8700=Q ، 22//2-86/1% = RO % میباشد.
آنتراسیت :
این نوع زغالها خاصیت کک دهی نداشته در اثر حرارت خمیری نشده و بصورت پودر باقی میمانند در مطالعه میکروسکپی تنها ماسرالهای گروه فوزینیت از سایر ماسرالها مشخص بوده و حالت آنیزوتروپی شدیدتر از زغال لاغر است. مواد فرار 10% >98-92% = C ، Kcal/Kgr 8500-8211 =Q 22/2% =RO میباشد.
لیپتینیت روشنتر شده بطوری که در مراحل آخر تشخیص آنها در زیر میکروسکوپ از ویترینیت بسیار مشکل میگردد و تقریبا رنگ ماسرالهای گروه لیپتینیت همرنگ ماسرالهای گروه ویترینیت در میآید. سایر مشخصات این زغالها دارا بودن مواد فرار 28-19% ، 89-86% =C ، 8500-8300=Q ، 53/1=RO میباشد.
زغال کک ده :
این زغالها دارای خاصیت کک دهی خوب بوده و برای تهیه کک متالوژی از آن استفاده میشود. در مطالعه میکروسکوپی گروه لیپتینیت در میآید. سایر مشخصات این زغالها درار بودن مواد فرار از گروه ویترینیت به سختی قابل تشخیص میباشند. شناخت میکرولیتوتیپها و ویترینیت و کلاریت بسیار مشکل است. از نظر خواص تکنولوژی در این مرحله ویترینیت و کلاریت خواص مشابهی از خود نشان میدهند. دوریت و ریتریت تنها از طریق میکرینیت Micrinte که با رنگ روشنتر مشخص میشود. از هم قابل تشخیص میشود. سایر مشخصات آن دارا بودن مواد فرار 19- 13% ، 91-89/0 =C ، 8400 = Q کیلو کالری 86/1 – 53/1 = RO می باشد.
زغال لاغر :
این نوع زغالهای با دارا بودن خاصیت کک دهی ضعیف مشخص شدهاند که در مرز بین زغالهای کک ده و زغال آنتراسیت قرار میگیرند. در مطالعه
آزمایشهائی برای سنجش استعداد خودسوزی
1ـ آشنائی : تمامی انواع زغال سنگها در حین استخراج دچار اکسایش می شوند و در صورت وجود شرایط مناسب خود به خود گرم میشوند. چون زغالها از نظر تمایل به خود سوزی متفاوتاند لذا بهتر است که سرعت اکسایش هر یک جداگانه بررسی شود. آگاهی از این تمایل می تواند مارا در پیشیاینی اقدامات احتیاطی به هنگام طراحی یک معدن جدید و یا کسب مشخصات محصول تولید دهنده یاری رساند.
در عمل ممکن است شیوة استخراج یا انبار کردن در مهیا ساختن شرایط خودسوزی نقش اساسی داشته باشد اما نمی توان منکر اهمیت واکنش پذیری خود زغال شد.
دسته بندی | معدن |
بازدید ها | 0 |
فرمت فایل | doc |
حجم فایل | 397 کیلو بایت |
تعداد صفحات فایل | 63 |
امکان فرآوری کانسارهای وانادیوم و تنگستن دار
کلیات:
وانادیوم یک عنصر شیمیایی است، عدد اتمی این عنصر 23 است و در جدول متناوبی، در گروه 7 است. جرم حجمی آن و رنگ آن خاکستری نقره ای فلزی است، توان اتمی آن 50.9415amu، شعاع اتمی آن 171pm و شعاع کوالانسی آن 125pm می باشد، نقطه ذوب این عنصر 2175k و نقطه جوش آن 3682k می باشد.
وانادیوم یک عنصر کمیاب نرم و هادی می باشد که به صورت ترکیبی با کانیهای خاصی یافت شده و برای تولید آلیاژهایی بکار گرفته می شود.
این عنصر در برابر فرسودگی توسط مواد قلیایی و اسید سولفوریک و اسید هیدروکلریک مقاوم است در k 933 به سرعت اکسید می شود. وانادیوم ساختار محکمی داشته و شکاف نیوترونی ندارد که این خاصیت آن را برای استفاده در زمینه های هسته ای مناسب
می نماید.
حالتهای اکسیداسیون محصول این عنصر + 2 و + 3 و + 4 و + 5 می باشد یک تجربه عمومی با وانادات آمونیوم با فلز روی است که می تواند از طریق همه 4 حالت، اکسیداسیون + 1 نیز برای این عنصر دیده شده است بیش از 80% وانادیوم تولید شده به مصرف فرو وانادیوم که یک ماده افزوده به فلز فولاد می باشد می رسد موارد استفاده دیگر عبارتند از:
در آلیاژها به عنوان
وانادیوم توسط Andres Monuel Del Rio که یک معدن شناس اسپانیایی بود در شهر مکزیکوسیتی در سال 1801 کشف شد، اولین عنصر را سرب ترمز نام نهاد، با انجام آزمایشاتی وی ملاحظه کرد که رنگ این عنصر بدلیل وجود کرومیوم می باشد از این رو او این عنصر را Danchromium نام نهاد وی بعداً این عنصر را به نام Erythronium تغییر داد چرا که بیشتر نمکها با حرارت دادن قرمز می شوند. یک شیمی دان فرانسوی اشتباهاً اعلام کرد که عنصر جدید Rio Del تنها یک کرومیوم ناخالص است. Del Rio نیز گمان داشت که اشتباه کرده است و نظر شیمیدان فرانسوی را قبول کرد.
در سال 1831 سوئد وانادیوم را در اکسید جدیدی که وی به هنگام کار کردن با معادن آهن یافته بود دوباره کشف کرد در همان سال Friedrich W…V کشف سابق Del Rio را تأیید کرد.
وانادیوم فلزی در سال 1867 توسط Henry Enfield Roscoe که کلرید وانادیوم را با هیدروژن تقلیل کرد به صورت جداگانه بدست آمد. نام وانادیوم از کلمه وانادیس الهه زیبایی در اسکاندیناوی گرفته شده است چرا که این عنصر در ترکیبات گوناگون رنگهای الوانی دارد.
در بیولوژی اتم وانادیوم از اجزاء لازم آنزیمها بشمار می رود. به طور خاص Vanadium Nitrogenose توسط میکرو ارگانیسم های ثابت کننده هیدروژن استفاده می شود. وانادیوم برای Ascidianهای لازم است. تمرکز وانادیوم در بدن آنها یک میلیون برابر تمرکز وانادیوم مرکب اطراف آنها می باشد. همچنین موشها و جوجه ها نیز به مقادیر بسیار کمی وانادیوم نیاز دارند و کمبود این عنصر باعث کمبود رشد و تولید مثل معیوب می شود.
وجود ترکیباتD xo Vanadium برای سبک کردن نشانه های بیماری دیابت در برخی نمونه های حیوانی و انسان نشان داده شده است.
وانادیوم هرگز به صورت آزاد در طبیعت یافت نمی شود اما در 65 گونه کانی های گوناگون بوجود می آید. وانادیوم همچنین در Bouxife و کربن نیز وجود دارد که حاوی ذخایری مانند نفت خام، ذغال سنگ، Oil shale و Tar می شود. طیف وانادیوم در نور خورشید و دیگر ستارگان نیز شناسایی شده است.
بیشتر وانادیوم تولید شده توسط تقلیل کلسیوم از 5O2V در یک لوله فشار می باشد وانادیوم معمولاً به صورت محصولات جنبی بدست می آید. از اینرو منابع جهانی از این عنصر حاکی از وجود ذخایر در دسترس نمی باشد.
وانادیوم طبیعی از یک ایزوتوپ پایدار تشکیل شده است V-51. برای این عنصر 15 ایزوتوپ رادیو اکتیوی دیگر شناسایی شده است که پایدارترین آنها V-50 با نیمه عمر e171.4 سال و V-49 با نیمه عمر 330 روز و V-48 با نیمه عمر 15.9735 روز می باشند. تمام ایزوتوپهای رادیو اکتیو باقی مانده نیمه عمری کمتر از یک ساعت دارد که نیمه عمر بیشتر آنها کمتر از 10 ثانیه است. این عنصر حالت متا دارد ایزوتوپهای وانادیوم به ترتیب وزن اتمی 43.981amu تا amuV59 59.959 مرتب شده اند. حالت Decay اولیه قبل از فراوان ترین ایزوتوپ V51 الکترون گیری و حالت اولیه بعد از آن Beta Deeay
می باشد محصولات decay اولیه قبل از V51 ایزوتوپهای عنصر تیتانیوم 22 و محصولات اولیه بعد از آن ایزوتوپهای عنصر Chromium 24 می باشد.
ذخایر وانادیوم در ایران:
یکی از عمده ترین منابع وانادیوم سنگ آهن های تیتانیوم و وانادیوم است که ذخایر عظیمی از آن در مناطق آهن دار ایران مرکزی وجود دارد و از جمله می توان به ذخیره سنگ آهن چغارت با عیار V250% 5/0-0/3 اشاره کرد.
همچنین می توان بر کانسارهای اصلی ناحیه بافق – ساغند اشاره کرد که حضور وانادیوم در آنها چشمگیر است در این کانسارها وانادیوم همراهی و مشارکت بسیار خوبی را با کانه های منیتیتی نشان می دهد و میزان این عنصر در این نوع کانه در مقایسه با انواع دیگر بسیار بیشتر است. عیار وانادیوم در کانسنگهای این ناحیه با میزان عیار کهن و تیتانیوم نسبت مستقیم و با میزان فسفر نیست معکوس دارد و به عبارتی می توان گفت سنگ آهنهای پر عیار و کم مستقر دارای مقدار بیشتری وانادیوم در شبکه خود می باشند و همچنین وانادیوم احتمالاً در کانی منییف تمرکز پیدا کرده است. عیار بنتوکسید وانادیوم (V205) در کاسنار چاه گز حدود 0.4 درصد و در معدن چغارت بین 01 درصد در سنگهای آهن کم عیار و پر فسفر تا 5/0 درصد در سنگهای آهن پر عیار و کم فسفر متغییر است و با توجه به اینکه عیار آن در این کانسارها از عیار حد اقتصادی این عنصر در بازارهای جهانی بیشتر است لذا بنظر می رسد که استحصال وانادیوم از کانسنگهای این ناحیه و بخصوص چغارت اقتصادی می باشد.
فصل دوم
فرآوری وانادیوم
2-1- منابع وانادیوم
وانادیوم به طور کلی از منابعی مانند کانه ها ، چگاله ها ، سرباره های فلز کاری، و مواد نفتی منشاء می گیرد. درسال 2001 تولید جهانی به 58000 تن رسید که حاوی وانادیوم استخراج شده ازچند منبع بود وانادیوم دربیش از 50 نوع ازمواد معدنی متفاوت بدست
می آید بیست ودومین عامل موجود درپوسته زمین است با غلظت 150 که مشابه روی وبیش از مس ونیکل است . هرچند که اورانیوم به طور نامتراکم وگسترده توزیع شده است اما هیچ گاه بطور خالص یافت نمی شود. وبیشتر به صورت ترکیباتی ازکارنوتیت دیسکولیت (riscoLit) وانادنیت (Vanadnite) موترآمیت (mottramite) وپاترنیت (Patronite) به عنوان اصلی ترین منابع فلزی ، وجود دارد. درآمریکا دسیکویت دریوتا (Utoh) ویسکولیت، کارنو تیت درکلورادو (CoIorado) ، وردعین حال واندنیت درآریزونا (Arizona) ونیومکزیوک یافت می شود. منابع دیگرشامل خاک معدنی وانادی فردسو وشهاب سنگ ها هستند . ذخایر ماگنتیت تینانی فردوس ماسه سنگ اروانی فروس ، وگل – ماسه حاوی وانادیوم را شامل می شوند. جدایی از وانادیوم موج.د دربرخی سنگ آهن ها وسنگ فسفات این عنصر دربرخی ازانواع نفت خام وبه صورت ترکیبات آلی ، یافت می شود. مقادیر قابل توجهی دربوکیت ومواد کربنی فروس ، ازقبیل زغال سنگ لایه های نفتی وقیرشن ها یافت می شوند. وانادیوم طبیعی دارای دو ایزوتوپ است ( 76/99 %) که نوع اول کمی دارای خاصیت رادیو اکیتو است وتهیه عمر آن بیش از سال است. توضیحی درمورد منابع معمول مواد حا.ی وانادیوم ، روش های فرآوری وتولید فلز وانادویم به وسیله گوپتا ( Gupra) تهیه شد. برنامه ساده شده ای حالتهای جدید تولید وانادیوم وترکیبات همراه آن را نشان می دهد.
کانه های ماگنتیت استرالیا، چین ، روسیه، ونتیرخاک ان دار تیوز بلند شامل منابعی از سرباره های غنی از وانادیوم هستند که بعنوان ماده اولیه ای برای تولید فرو وانادیوم مورد استفاده درصنایع آهن وفولاد، بکارمی روند. فسفات حاوی وانادویوم وکانه اورانیوم درآمریکا منابع اکسید وانودیوم ( 2) فلزوانادیوم وآلیاژ ها ( 3) آلیاژهای برپایه آلومینیوم وانادیوم برای آلیاژهای تیتانویم و (4) مواد شیمیایی وکاتالیزور وانادیوم . پس مانده های وانادیوم مربوط به خاورمیانه وتروئلا به همراه خاکسر ( بدست آمده از ) کارخانه برق وکاتالیزور مصرفی، برای هرفرایند دیگرکارآیی دارد که در اینجا به آن اشاره می شود. درحال حاضر ، فقط فقط چین وآمریکا قادربه بازیافت میزان قابل توجهی ازوانادیوم ازمحتویات پتروشیمی اند. حدود 85 درصد وانادیوم مصرفی ، تولید فولادهای کم آلیاژ با سختی بالا،همراه با فولادهای ( مورد استفاده در) درساخت ابزارهای ریخته گری بکار گرفته می وشد دو درصد نیز در صنایع هوافضا که نیازمند آلیاژهای تیتانیوم – آلومینیوم وبقیه درصنایع شیمیایی مورد استفاده قرارمی گیرد. پس از 1906 کشورپروراولین محل استخراج کانه سولفید پاترونیت برای بازگیری وانادیوم لقب گرفت وتا 1955 به عنوان یک تامین کننده فعال به کار خود ادامه داد. هنگامیکه منابع پرو تمام شده کانه دیسکوزیت درآفریقای جنوبی ، نامیبیا وزامبیا مورد بهره برداری قرارگرفتند. چندسال وانادیوم، محصول جانبی تولید کنندگان اورانیوم درایالات غربی امریکا بود وانادیوم محصول فرعی فرایندهای تجاری ازقبیل تولید روی ازذخیره سنگ آهن درفنلاند ونروژ بوکسید موجود درفرانسه است دومعدن درفنلاند هر نروژ درسال 1980 بسته شدند. یک منبع اصلی وانادویوم کانه های ماگنیت تیتانیوفروس کشف شده دراسترالیا چین ، روسیه وآفریقای جنوبی اند که دراین مقاله توضیح داده خواهند شده وانادیوم اضافی ممکن است .
محتویات موجود درنفت ومحصولات نفتی بازگیرمی شوند. مانند کاری درونزوئلا انجام می شودو کک حاصل از فرایند FIexicoke که در ونزوئلا مورد استفاده قرارمی گیرد به وسیله اسید سولفوریک فروشسته می شود وسپس ازدرون تبادل یوفی جداکننده برای جداسازی آمونیوم وانادیوم عبورداده می شود. ذخیره فعلی وانادیوم درحدود 41-27 میلیون تن تخمین زده می شود که با توجه به مصرف کنونی ، ظاهرا منبع قابل برای چند صد سال آینده باشد.
چون وانادیم ازمحصول جانبی تولید می شود، یک مشخصه واقعی ازمنابع جهای دردست نیست.
آمریکا یکی ازصادرکنندگان کنونی وانادیم است درحالیکه وارد کننده ماده خام وانادیوم است نیازهای داخل به وسیله صادرات خارجی برحسب قیمت تامین می شود. میزانی از موادی مانند فلز وانادیم به همراه پس ماندها، آلیاژاصلی وانادیوم – آلومینیوم، فرووانادیم، پنتاکسید وانادیم ، اکسیدها وهیدروکسیدها دیگر وانادیم به آمریکا واردمی شود. صاردات از امریکا به حدود 11 درصد ازمواد وارداتی می رسد که خود درحدود 7/8 درصد ازتولید جهانی را شامل می شود آمریکا به کانادا جمهوری آلمان ، ژاپن ، کره ، مکزیک ، تایوان صادرات این ماده را انجام می دهد. هشت شرکت صنعت وانادیوم درامرکیا را اداره می کنند و موارد استفاده برای مصرف داخل شامل فولاد کربنی 34درصد ، آلیاژ پایین با استحکام بالا ، 26 درصد ،ِ آلیاژ کامل 19% فولاد ابزاری 6 درصد کاربردهای مختلف ، 15 درصد می باشند. فعالیت وانادیوم درکانادا فقط یک سهم یک درصدی ازکل جهان را به عهده دارد ذخایر سنگ کانادا معمولا شامل ماگنتیت تیتانی فروس درمناطق ازقبیل پایب ستون (Pipeston) و دو معدن در کبک (Qucebec) ولاک دور (Lac Dore) و رودخانه بل (BeII) است . ذخیره لاک دور متعلق به شرکت مکنزی که منابع ان 102 میلیون تن و 4/17 درصد ایلمنت منبع با ارزشی برای تولید دی اکسید تیتانویم ( Tio2 ) است . ظرفیت تخمینی 364 میلیون دلاری ، موضوع تبادل نظر درژوئن 2005 خواهد بود. یک بررسی ازپایه تولید مورد استفاده شرکتهای اصلی درجهان وموارد دیگری ازقبیل قیمت گذاری به وسیله برون (Perron) درسال 2001 انجام شد.
یک تاثیر اقتصادی از تولید ثانویه وانادیوم حاصل می گردد ؛ که از (1) تولیدآهن وفولاد (2) به عهنوان یک محصول متقابل ازتولید اورانیوم و(3) ازبازیافت ناشی می شود. چدن خام درتولید فولاد شامل مقداری زیادی ماده حاوی وانادیوم گداخته شده با سنگ آهن
می باشد. چدن خام ذوب شده ، اکسیژن افکنی می شود تا اینکه سرباره ای شامل 12 تا 24 درصد وانادیوم را تشکیل دهد ، که یا بادمای بالای جریان نزولی ، گداخته شده ویا سرد نشده وسپس برای تولید 7205،ازطریق خروج حلال، فرآوری می گردد. اسید سولفوریک داغ ویک اکسید کننده مانند کلرید سدیم برای فروشویی چگاله کافه اورانیوم برای 24 ساعت ، مورد استفاده قرارمی گیرد. محلول فروشویی شده، با استفاده از حلال آلی به طرف مدار SX هدایت شده وپس از آن ، وانادیوم به شکل پس مانده باقی می ماند. سپس به دایره SX فرستاده می شود وانادیوم درحالت ( فاز ) آلی خارج شده و سپس با 10 درصد حلال خاکستر سودا مخلوط شده وبه همراه سولفات آمونیوم ته نشین می گردد. رسوب متاوا نادیت آمونیوم تصفیه ، خشک وسپس اکسیده شده وپنتااکسید وانادیوم را تولید می کند درطول جریان بازیافت، کاتالیزوومصرف شده ازصنعت پتروشیمی وخاکستر حاصل از اکسید شدن نفت در ایستگاه برق به ماده خام تبدیل میش ودو متاسفانه تا به امروز ، این فعالیت های بازیافتی هرچند غیرقابل اهمیت ، ازنظراقتصادی درهیچ مقیاسی تائید نشده اند. محققین درمکزیک استخراج 7205را ازپس مانده های کارخانه برق ، ازطریق فروشویی وفعالیتهای واحدهای دیگرمورد بررسی قرارداده اند. ترکیبات وانادیوم به دلیل خطرهای جانی ، تنها درجاهایی که بازیافتشان بدون قرارگرفتن درمعرض آنها ممکن باشد، مورد بازیافت قرارمی گیرندو شرکت مواد وانادیوم را برای استخراج موادی بازیافت می کند که دربازهای جهانی بکارمی رود. فرایندهای شیمیایی برای پردازش کالتالیزرهای Ni/mo و CO/MO دربازگیری وانادیوم درتبدیل به اکسید وجداسازی نیکل، کبالت ومقادیری از مولبیدن بکار می روند.
دسته بندی | معدن |
بازدید ها | 0 |
فرمت فایل | doc |
حجم فایل | 128 کیلو بایت |
تعداد صفحات فایل | 187 |
معادن نمک گرمسار(گنبدهای نمکی)
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول:کلیات
1-1)هدف................................................................................................................. 15
1-2)پیشینه و تحقیق................................................................................................ 15
1-3)روش کار و تحقیق........................................................................................... 15
فصل دوم : اختصاصات عمومی نمکها در ایران ................................................. 17
الف : کلیاتی درمورد نمکها .................................................................................. 18
1-2 تاریخچه نمک ................................................................................................ 18
2-2 نمک وموارد استفاده آن .............................................................................. 20
3-2 پراکندگی و مقدار تولید نمک درجهان ........................................................ 20
ب: ژئو شیمی و کانی شناسی ............................................................................ 27
4-2 ژئوشیمی ...................................................................................................... 27
5-2 کانی شناسی نمکی (هالیت ).......................................................................... 28
6-2 کانی های همراه هالیت ................................................................................ 31
7-2 فرایندهای بعد از رسوبگذاری .................................................................... 34
پ: شرایط ومحیط تشکیل هالیت ..................................................................... 37
8-2 شرایط تشکیل هالیت ..................................................................................... 37
9-2 محیط تشکیل نمک (هالیت )........................................................................... 39
10-2 ذخایر تبخیری قدیمی و محیط تشکیل آن ................................................. 41
11-2 موقعیت های مناسب برای رسوب تبخیری ها .......................................... 44
12-2 سبخا ........................................................................................................... 46
13-2 محیط های دریایی....................................................................................... 47
14-2 نمک های غول آسا چگونه بوجود آمدهاند ؟.............................................. 48
ث:انواع ژنتیکی کارنسارها نمک ........................................................................ 53
15-2 اقیانوس ها ودریاها .................................................................................... 53
16-2 دریاچه ها ................................................................................................... 54
17- 2 آبهای زیر زمینی (شورابه ها )................................................................. 56
18-2 حوضه های دریاچه ای نوع پلایا .............................................................. 57
19-2 نهشته های نمک لایه ای ............................................................................ 57
20-2 گنبدهای نمکی ........................................................................................... 59
21-2 کانی های همراه گنبدهای نمکی ............................................................... 61
22-2 پدیده دگرگونی در گنبدهای نمکی ............................................................. 62
23-2 چگونگی حرکت در گنبدهای نمکی ........................................................... 63
ج)برخی از مدلهای پیدایش ذخایر تبخیری........................................................ 69
24-2 مدل یا تئوری حوضه های دارای سد (Ochsenius , 1877)).......... 69
25-2 مدل دریاچه ای والتر ( 1903)..................................................................... 70
26-2 مدل تبخیرهای آب های عمیق (Schmalz , 1969)............................... 70
27-2 تئوری یا مدل حوضه خشک شده (Hus, 1972).................................. 75
28-2 مدل حوضه خشک شده در درون مدل استاتیک ...................................... 75
29-2 مدل ولکانوژنیک نهشته های تبخیری ......................................................... 77
آثار ومعادن نمک ایران در دورانهای مختلف زمین شناسی ............................ 82
30-2 نمک های پرکامبرین پسین در زون زاگرس............................................... 82
31-2 گنبدهای نمکی استان هرمزگان................................................................... 86
1-31-2 گنبد نمکی قشم........................................................................................ 86
2-31-2 گنبد نمکی سیاهو..................................................................................... 88
3-31-2 گنبد نمکی گچین...................................................................................... 89
32-2 نمک های ژوراسیک فوقانی......................................................................... 90
33-2 آثار و گنبدهای نمکی استان کرمان............................................................. 91
1-33-2 گنبد نمکی علی آباد.................................................................................. 91
2-33-2 گنبد نمکی اسماعیل آباد.......................................................................... 91
3-33-2 نمک آبی راین.......................................................................................... 92
4-33-2 نمک آبی کویر لوت شهداد...................................................................... 92
5-33-2 نمک آبی نوق........................................................................................... 93
34-2 نمک های ائوسن در زون ایران مرکزی..................................................... 93
1-34-2 زمین شناسی حوضه کلوت (شمال خاوری اردکان).............................. 95
2-34-2 برخی از معادن و آثار نمکی اردکان یزد................................................ 97
3-34-2 گنبدهای نمکی حوضه یزد...................................................................... 97
الف-معدن متروکه نمک حاجی آباد....................................................................... 98
ب-معدن متروکه نمک رستاق یزد......................................................................... 98
ج-کانال نمک عقدا.................................................................................................. 99
35-2 نمک های ائو-الیگوسن................................................................................ 99
36-2 نمک های ترسیر در زون ایران مرکزی................................................... 101
37-2 آثار و ذخایر نمکی ترسیر استان سمنان.................................................. 103
1-37-2 خلاصه ای از زمین شناسی استان سمنان........................................... 104
2-37-2 اندیس ها و معادن نمک در منطقه گرمسار-ایوانکی............................ 105
الف-معدن کوه نمک........................................................................................ 105
ب-معدن تخت رستم....................................................................................... 105
ج-معدن سردره.............................................................................................. 106
د-معدن سیالک............................................................................................... 106
ه-برونزدهای نمکی باختر و جنوب باختری گرمسار..................................... 107
و-برونزدهای نمکی باختر کوه کلرز (شمال باختری گرمسار)...................... 107
ز-معدن راه راهک.......................................................................................... 108
ح-معدن کرند.................................................................................................. 108
ط-معدن ناروبنه............................................................................................. 109
ی- معدن بنه کوه........................................................................................... 109
ک-معدن رودخانه شور................................................................................. 109
3-37-2 اندیس ها و معادن نمک در محدوده ده نمک گرمسار......................... 110
الف-معدن گزوشک........................................................................................ 110
ب-معدن چاه غلغل......................................................................................... 111
ج-معدن شهر آباد.......................................................................................... 111
د-معدن حسین آباد ده نمک........................................................................... 112
ه-برونزدهای نمکی لاسگرد دشت................................................................. 112
و-نمک های محدوده سرخه........................................................................... 113
ز-معدن لاهورد.............................................................................................. 113
ح-برونزدهای نمکی نمکان............................................................................. 113
6-37-2 اندیس ها و معادن نمک محدوده میامی................................................ 119
38-2 آثار و ذخایر نمک ترسیر استان خراسان................................................. 120
1-38-2 زمین شناسی استان خراسان............................................................... 120
2-38-2 معادن و آثار نمکی استان خراسان...................................................... 122
1-معدن نمکی آبقوی...................................................................................... 122
2-معدن نمک عمارلو...................................................................................... 123
3-معدن نمک حصار یزدان............................................................................ 124
4-معدن نمک سلطان آباد............................................................................... 124
5-معدن نمک غار........................................................................................... 124
6-معدن نمک اسلام قلعه................................................................................ 125
7-کالشور سبزوار.......................................................................................... 125
8-معدن نمک آبی گدار خماری...................................................................... 125
9-نمک زار سبزوار........................................................................................ 125
10-نمک آبی جاجرم....................................................................................... 126
39-2 ذخایر یا آثار نمکی میوسن...................................................................... 127
1-40-2 خلاصه ای از زمین شناسی زاگرس طی نئوژن.........................................
الف-آثار نمکی استان لرستان............................................................................. 128
1-نمک چل قادی (سفید دشت)....................................................................... 128
2-مظهر معدن نمکی چالکل............................................................................ 128
3-نمک چم چیر (امیر آباد)............................................................................. 130
4-مظهر معدنی نمک بابا بهرام....................................................................... 130
41-2 آثار و معادن نمک زون ایران مرکزی در میوسن.................................... 131
1-41-2 خلاصه ای از زمین شناسی ایران مرکزی در میوسن......................... 131
الف-گنبدها یا معادن نمک محدوده قم................................................................ 132
زمین شناسی نواحی قم در نئوژن و کواترنر..................................................... 132
1- گنبد نمکی قم یا کوه نمک......................................................................... 134
2- گنبد نمکی یزدان...................................................................................... 135
3- گنبد نمکی آخ............................................................................................ 136
4- گنبد نمکی شیخ حاجی.............................................................................. 136
3-41-2 خلاصه ای از زمین شناسی استان تهران در ترسیر و کواترنر.......... 137
42-2 آثار و معادن نمک زون البرز در میوسن................................................ 140
1-42-2 خلاصه ای از زمین شناسی زون البرز در میوسن.............................. 140
2-42-2 گنبد ها یا آثار نمک در استان آذربایجان............................................. 140
خلاصه ای از زمین شناسی آذربایجان............................................................... 140
1-گنبد نمک مزرعه...................................................................................... 141
2-گنبد نمکی ایوند........................................................................................ 142
3-گنبد نمکی سار......................................................................................... 142
4-گنبد نمکی ترب......................................................................................... 142
5-گنبد نمکی منور........................................................................................ 143
6-گنبد نمکی شوره دره............................................................................... 143
7-گنبد نمک قره آغاج تبریز.......................................................................... 143
8-گنبد نمک تازه کند.................................................................................... 144
9-گنبد نمک نهند........................................................................................... 144
10-گنبد نمکی داش اسپیران........................................................................ 144
11-گنبد نمکی خواجه................................................................................... 145
12-گنبد نمکی چوپانلو (دوزلاخ)................................................................... 145
13-گنبد نمکی قزلجه.................................................................................... 145
14-معدن نمک هریس.................................................................................. 146
15-معدن نمک قاپولوق................................................................................ 146
16-گنبدهای نمکی اواوغلی.......................................................................... 146
17-گنبد نمکی خاک مردان........................................................................... 146
18-گنبد نمکی قلیچ تپه.................................................................................. 146
19-گنبد نمکی زنجیره.................................................................................. 148
20-گنبد نمک امیر بیک................................................................................. 148
21-گنبد نمکی شعبانلو................................................................................. 148
22-گنبد نمکی کشک سرای.......................................................................... 149
23-معدن نمک مامان................................................................................... 149
3-42-2 معادن و آثار نمک استان زنجان.......................................................... 150
1-معدن نمک خرم آباد(جبا)......................................................................... 151
2-معدن نمک زهستر آباد............................................................................ 152
3-مظهر نمک گنبد........................................................................................ 152
4-مظهر نمک گچی قشلاق............................................................................ 152
5-نمک آبی و نمک سنگی ردوبار الموت (گرما رود سفلی)......................... 153
6-مظهر نمک طالقان..................................................................................... 153
43-2 نمک های پلیوسن................................................................................... 153
44-2 نهشته های نمکی کویر (هولوسن تا کنون).......................................... 154
1-44-2 پلایاهای خور...................................................................................... 155
2-44-2 مرداب یا باتلاق گاو خونی.................................................................. 157
3-44-2 چگونگی تشکیل نمک در مرداب گاو خونی......................................... 158
45-2 نمک های عهد حاضر............................................................................... 160
1-45-2 دریاچه های شور ایران..................................................................... 160
الف-دریاچه ارومیه...................................................................................... 160
ب- دریاچه نمک........................................................................................... 162
ج-دریاچه حوض سلطان.............................................................................. 163
د-دریاچه بختگان......................................................................................... 164
ه- دریاچه مهارلو......................................................................................... 165
9- دریاچه شورابیل اردبیل ............................................................................... 166
فصل سوم : گنبدهای نمکی گرمسار ................................................................. 167
1-3- موقعیت جغرافیایی ................................................................................... 168
2-3- مطالعه کارهای انجام شده قبلی ............................................................... 169
- زمین شناسی .................................................................................................. 171
2-3 – زمین شناسی عمومی .............................................................................. 172
4-3- زمین شناسی شمال غرب گرمسار .......................................................... 172
4-3-1- نمک S ................................................................................................. 173
4-3-2- نمک و مارن زرشکی MP-S............................................................... 174
4-3-3- مارن زرشکی ............................................................................... 174
4-3-4- مارن الوان ........................................................................................... 175
4-3-5- ولکانیک ................................................................................................ 176
4-3-6- شیل سبز sh........................................................................................ 177
4-3-7- گچ وشیل sh – G............................................................................... 178
4-3-8- ژیپس تودهای ................................................................................ 178
4-3-9- آهک قم O-M....................................................................................... 179
4-3-10- سازند قرمز فوقانی ........................................................................... 180
4-3-11-سازند هزار دره ................................................................................. 181
4-3-12- سازند کهریزک .................................................................................. 182
4-3-13- گچ کواترنر......................................................................................... 183
4-3-14- پادگانه های آبرفتی ........................................................................... 183
4-3-15- رسوبات عهد حاضر و مخروط افکنه ............................................... 184
4-3-16- کفه های رسی و نمکی ...................................................................... 185
4-3-17- آبراهه و کانال های رودخانه ای ...................................................... 185
5-3-1- زمین شناسی ساختمانی ...................................................................... 186
5-3-2- گسلها ................................................................................................. 187
-معادن فعال نمک گرمسار ................................................................................ 189
3-1-معدن کوهدشت کهن ................................................................................. 190
3-2-معدن نمک قائم .......................................................................................... 192
3-3- معدن نمک غرب قائم ................................................................................ 193
3-4-معدن نمک مروارید ................................................................................... 193
3-5- معدن نمک سالار ...................................................................................... 194
3-6- معدن نمک راهراهک ................................................................................ 195
3-7- معدن تخت رستم ..................................................................................... 195
3-8-معدن نمک سیالک ...................................................................................... 196
3-9- معدن نمک میلاد ....................................................................................... 199
3-10- معدن نمک صادقی ................................................................................. 201
3-11- معدن نمک سرو...................................................................................... 202
فصل چهارم : شرح کوتاهی بر فرآوری سنگ نمک .......................................... 206
4-1- کارخانه نمک کوبی زهره.......................................................................... 206
4-2- کارخانه نمک تصفیه خوراکی زهره ......................................................... 208
فصل پنجم :نتیجه گیری و پیشنهادات ............................................................. 211
منابع ................................................................................................................... 213
فصل اول
کلیات
فصل اول :کلیات
1-1) هدف:بررسی اجمالی و جمع آوری محتوای مقالات و کتب نگاشته شده در خصوص گنبد نمکی گرمسار و معرفی بهتر آن به متخصصین معدن و زمین شناس
1-2) پیشینه و تحقیق: گنبد نمکی گرمسار و معادن نمک آن . اولاً بدلیل موقعیت جغرافیایی خاص گرمسار و نزدیکی به تهران .ثانیاً بدلیل کیفیت و ذخیره بالای نمک گنبد نمکی وهمچنین گسل های متعدد و فعال آن . ثالثاً بدلیل ذخایر نفت در منطقه گرمسار تا کنون نظر متخصصین معدن و زمین شناسان داخلی و خارجی زیادی را به خود جلب کرده است و تحقیقات گوناگون فراوانی نیز روی آن انجام شده و می شود. رابعاً بدلیل جنگ نادرشاه افشار با اشرف افغان در کوههای این گنبد نمکی حدود 280 سال پیش مورد توجه باستان شناسان نیز بوده است.
1-3) روش کار و تحقیق: بازدید عمومی از معادن و نحوه اکتشاف و استخراج سنگ نمک مطالعه مدارک و مستندات مربوط به هر معدن و ایضاً سایر مقالات و تحقیقات محققین که در گذشته انجام شده است.
هدف : معرفی گنبد نمکی گرمسار بعنوان بزرگترین و با کیفیت ترین ذخایر نمک ایران و آشنائی مهندسی معدن و زمین شناسان با ساز و کار دیاپیرها
1-1) پیشینه تحقیق : از سالیان گذشته با توجه به موقعیت ممتاز جغرافیایی گنبد نمکی گرمسار و نزدیکی به تهران محققین و زمین شناسان و حتی باستان شناسان متعددی را به دلیل جنگ نادرشاه با اشرف افغان حدود 280 سال پیش در این منطقه به خود جذب کرده است .
1-2) روش کار و تحقیق : بازدید عمومی از منطقه ومعادن فعال آن و بررسی عینی نحوهی استخراج و بارگیری و همچنین افراد و منابع و مأخذیی که از گذشته تا کنون در منطقه تحقیق و یا مقاله نوشتهاند .
فصل دوم
اختصاصات عمومی نمکها
الف - کلیاتی در مورد نمکها
1-2- تاریخچه نمک
واژه انگلیسی نمک (Salt) است که از کلمه لاتین Sal مشتق شده و هالیت نیز ازهالوس که به زبان یونانی به معنای دریا است، گرفته شده است. نمک از زمانهای خیلیدور مورد استفاده انسان بوده چنانکه از حدود 3000 سال پیش از میلاد چینیها نمک رامورد شناسایی قرار داده بودند.
آیا میتوان چیزی را بدون نمک خورد؟ این جمله اولین گزارش مکتوب در موردنمک است که در حود 2250 سال پیش از میلاد در کتاب حرفهها (Job) آمده است. این کهبشر دقیقاً چه زمانی از نمک برای اولین بار استفاده کرده و یا پی به نیاز خود به نمک برده،مشخص نیست. نیاکان ما احتمالاً مجذوب درخشندگی و جلای نمکهای موجود درسواحل دریاچهها یا کرانههای ساحلی شده و بعد تحت تأثیر طعم آن قرار گرفته و بزودیدانستند که جویدن قطعهای بزرگ از نمک ممکن است سبب بیماری آنها شده اما طعم غذا بامقدار کمی از آن خیلی بهتر میشود.
نمک در عصر حجر به عنوان شیئی جهت مبادله کالا مورد استفاده قرار میگرفتهاست و جاده نمک در دنیای قدیم از هند به بحرالمیت کشیده شده بود. علاوه بر آن نمک درگذشته وسیله پرداخت حقوق نیز بوده چنان که بخشی از حقوق سربازان سزار (Caesar)به صورت نمک پرداخت میشده است.
در زمانهای قدیم نمک در مراسم مذهبی هم نقش داشته، کشتی گیران سامو ژاپندر حال حاضر هم پیش از شروع مسابقه با ریختن مشتی نمک به درون رینگ مسابقه،درنظر خود ارواح خبیثه را دفع میکنند.
سفیدپوستان قاره آمریکا نخستین تلاشها را در تولید نمک در سال 1614 میلادیانجام دادهاند وی اولین تولید تجاری آن در سال 1753 میلادی و از لیسه گاههای نمکی(Licks) کاناوا (Kanawha) بوده است.
هندیها پیش از آمریکائیها نمک را از چشمههای نمک ساز بدست میآوردهاند.اولین استخراج نمک از گنبد نمکی جزیره اوری (Avery) و به سال 1862 میلادی صورتگرفته است.
نمک در ایران شاید از شش هزار سال قبل از میلاد مورد استفاده قرار گرفته باشد،از زمان استقرار آریاییها نمک در ایران مصرف میشده است. در دورههای بعد در کتبمورخین یونانی (مثلاً هرودوت) به معادن نمک ایران اشاره شده است.
2-2- نمک و موارد استفاده آن
نمک از ضرورتیترین چاشنیهای غذا است. در طی یک سال بطور متوسط هرشخص بین 7 الی 9 کیلوگرم نمک مصرف میکند. در صنایع شیمیایی برای تهیه سودسوزآور، اسید کلریدریک، سدیم، کربنات سدیم، کلر و... در متالوژی، لعاب شیشه،نشاسته، منسوجات نازک، به عنوان ضدیخ جادهها و در دباغی و نیز صنایع غذایی (جهتحفظ آنها) کاربرد دارد.
در آمریکا بیش از 39 میلیون تن نمک تولید میشود که 23 میلیون تن آن با به عبارتدیگر 58 درصد آن در صنایع شیمیایی برای تولید کلر، سدیم، سود سوزآور، اسیدکلریدریک و 30 ماده شیمیایی دیگر بکار میرود که در واقع این مواد در تهیه حدود 14000محصول شیمیایی دیگر نقش اساسی دارد که از صابون و انواع پاک کنندهها تا B,H.C ,D.D.T تتراکلرورکربن و غیره تغییر میکند.
3-2- پراکندگی و مقدار تولید نمک در جهان
در حال حاضر تقریباً در کلیه کشورها نمک آفتابی (Solar salt) تولید میشود و دراکثر مناطق ذخایر و انباشتههای قابل توجهی از نمک وجود دارد. (به استثناء ژاپن واسکاندیناوی که جهت صنایع شیمیایی خود ناگزیر به واردات نمک هستند). برای نخستینبا رومیها حدود 300 سال پیش از میلاد نمک آفتابی را از شورابه (نمکابهای) بریتانیایکبیر استخراج کردند، و در استرالیا از قرن هشتم و در لهستان از قرن سیزدهم نمکاستخراج میشود.
انباشتههای نمک در دورههای مختلف زمینشناسی بیشتر کشورها وجود داردولی بدیهی است که عظمت، گستردگی و حجم ذخایر در زمانها و نقاط مختلف بسیارمتغیر است، چنان که طی فانروزوئیک ذخایر تبخیری ضخیم و بسیار گستردهای یا بهعبارت دیگر نمکهای غول آسیایی بوجود آمده که معادل امروزی ندارند.
در دورههای پیش از پرمین که درجه شوری دریا کمتر بوده ذخایر تبخیری دردونین، اردویسین، کامبرین وحتی پرکامبرین (ایران و استرالیا) بوجود آمده که از اهمیتکمتری نسبت به ذخایر پرمین برخوردار است. قدیمیترین تبخیریها را میتوان درسنگهای رسوبی موجود در نوار Isua گرینلند یافت و نیز به صورت پسودومرف و باحدود 4/3 میلیون سن در چرتهای استرلی پول باختر استرالیا وجود دارد
(Lowe, 1983).
ذخایر مهم و عظیم نمک پرمین شامل حوضه بزرگ Zechstein آلمان، لهستان وهلند است. پرمین به دلیل آب و هوای قارهای گرم و طولانی بزرگترین ذخایر تبخیری رادارد.
نمکهای تریاس در آلمان، استرالیا و سوئیس استخراج میگردد. ذخایر نمکژوراسیک در آلمان، آسیای مرکزی، کویت، عدن، کوبا و شیلی شناخته شده است.
روی ذخایر نمک کرتاسه موجود در آمریکا (فلوریدا)، مکزیکو، برزیل، شوروی،زئیر، آنگولا، لیبی، سنگال و نیجریه کار شده است.
ذخایر ائوسن در آمریکا (ویومینگ)، مراکش، ایران و نمکهای الیگوسن هم دراسپانیا، فرانسه، ترکیه، ایران، عراق ، ذخایر میوسن در چکسلواکی، لهستان، شوروی،اسپانیا، ترکیه، الجزایر، مراکش، مصر، سودان، ایران، عراق ، سوریه و بالاخره اردنپراکنده است.
در آمریکا (کالیفرنیا، نوادا)، شوروی، مکزیکو، اسرائیل نمکهای پلیستوسن وجوددارد.
به دلیل شرایط اقلیمی کنونی و نیز وسعت به نسبت کم مناطق قارهای که با دریایکم عمق پوشیده شده باشد، بطور عمده انباشتههای تبخیری در بیابانها و یا در امتدادخطوط ساحلی با هوای خشک بوجود میآید، یعنی نمکهای آفتابی، پلایاها و کلاً منابعامروزی نمک در مکزیکو، استرالیا، فرانسه، پرتغال، اسپانیا، ایتالیا، یونان، بلگراد، چین وشوروی پراکنده است. اکثر تبخیریهای عهد حاضر خاص مناطق نیمه گرمسیری و درمحدوده عرضهای 15 تا 35 درجه میباشد (Borchert & Muir, 1964).
یک چهارم از کل نمک تولید شده در اروپا از نمکهای موجود در طبقات رسوبیاستخراج میگردد (نمک کلوخی) و مابقی از شورابهها تأمین میشود. عمده نمک تولیدشده در آفریقا حاصل تبخیر است چنانکه در سال 1969 در مصر 420000 تن و در کلآفریقا حدود 2 میلیون تن نمک تولید شده است. پرسابقهترین منطقه در تولید نمک آفتابیآسیا است و چین در حال حاضر دومین تولیدکننده نمک آفتابی در جهان میباشد وبزرگترین ذخایر تبخیری غیر دریایی در چینگایای چین بوجود میآید. (Schreiber & Hsu, 1980)
ایران از نظر ذخایر نمک بسیار غنی است و منابع آن به صورت گوناگون دردریاچههای بسته، گنبدهای نمکی و یا دریاهای باز قرار گرفته است. تولید نمک در سال1352 در حدود 440 هزار تن گزارش شده و ظرفیت تولید آن در سال 1353 بالغ بر 590هزار تن و در سال 1358 در حدود 700000 تن برآورد شده است (Morgan, 1980);(Kingman, 1976)
میزان تولید نمک برخی از کشورها طی سالیان 1973 تا 1980 در جدول شماره 2آمده است. در شکل 1 موقعیت و سن نهشتههای تبخیری مهم دنیا را میتوان مشاهدهنمود.
ب- ژئوشیمی و کانی شناسی
4-2- ژئوشیمی
نمک طعام یا هالیت ترکیب شیمیایی کلر و سدیم است. کلر از هالوژنها است و با 16عنصر زیر میتواند ترکیب شود: هیدروژن (تولید اسید کلریدریک در گازهای آتشفشانی)، نیتروژن، سدیم، منیزیم، آلومینیوم، پتاسیم، کلسیم (روبیدیم)، (سزیم)، آهن،(نیکل)، مس، نقره، جیوه، سرب و بیسموت، اما بیشترین و مهمترین پیوندهای کلر با سدیمو منیزیم است که در ذخایر نمک با منشاء رسوبی تولید کلرورهای سدیم و منیزیم میکندو با سایر نمکهای محلول همراه میشود. ترکیب فلزات سنگین نظیر مس، نقره و سرب دردرجه دوم اهمیت قرار داشته و دیگر عناصر نیز با کلر کانیهای نادری را پدید میآورند.
طبق نظرات استوارت (Stewart) از میان کانیهای سدیم 12 تای آن از تبخیر آبدریا بوجود میآید که عبارتند از: هالیت، رینهایت، گلاسریت، تناردیت، و نتوفیلیت،گلوبریت، میرابیلیت، لووئیت، بلوادیت، داسنیت، آلکسیت و هیدرونیت.
تحت شرایط برونزادی پتاسیم و سدیم رفتارهای ژئوشیمیایی متفاوتی دارند چنانکه مقدار کلرورسدیم در حوضههای دریایی که از آنها نمک تولید میشود 5/3درصد است ولی مقدار کلرور پتاسیم در آنها به زحمت 6/0 تا 7/0 درصد میباشد. با آن که میانگین یا کلارک این ترکیبات در لیتوسفر تقریباً مشابه است و در نتیجه فرسایش وهوازدگی سنگهای لیتوسفر این عناصر به صورت محلول به حوضههای دریایی منتقلشدهاند، لذا در آبها تقریباً همانقدر پتاسیم محلول موجود است. تجزیههای شیمیاییخاکها و نهشتههای قارهای بیانگر این است که اگرچه تمام سدیم سطح زمین از طریق آبرودخانهها به حوضههای دریایی و دریاچهای منتقل میشود ولی مقدار قابل ملاحظهایاز پتاسیم در قسمتهای فوقانی پوستة فرسایش یافته (سنگهای آرژیله، خاکها) متمرکزمیشود و بعد گیاهان آن را جذب میکنند. به همین دلیل است که خاکستر گیاهان همیشه ازپتاسیم غنی است. بنابراین واضح است که چرا ترکیبات سدیم در ترکیبات بلوری یکحوضه نمک دار به مراتب بیشتر از ترکیبات پتاسیم میباشد